.
Hầu hết các giáo viên tại Việt Nam chưa được bồi dưỡng về AI
Trong thời đại chuyển đổi số, AI ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực. Ngành giáo dục cũng không nằm ngoài xu hướng này. Tuy nhiên, tại Việt Nam, phần lớn giáo viên chưa được tiếp cận đúng mức với công nghệ mới này.
AI và tiềm năng trong lĩnh vực giáo dục
AI có khả năng thay đổi cách dạy và học một cách sâu rộng. Theo UNESCO, 50% trường học tại các nước phát triển đã triển khai AI vào giảng dạy. Các công cụ dựa trên AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu học tập của học sinh.
Điều này giúp cá nhân hóa chương trình học cho từng em. Tuy nhiên, để tận dụng lợi ích này, giáo viên cần hiểu rõ công nghệ. Họ phải được bồi dưỡng năng lực để tích hợp AI vào công việc giảng dạy.
Thực trạng đào tạo giáo viên về AI tại Việt Nam
Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2024, chỉ khoảng 12% giáo viên phổ thông từng tham gia các khóa học liên quan đến AI. Phần lớn các khóa học hiện nay mới chỉ tập trung vào tin học cơ bản.
Trong hơn 500 trường đại học và cao đẳng tại Việt Nam, chỉ có 9 trường đưa nội dung AI vào chương trình đào tạo sư phạm. Điều này tạo ra khoảng cách lớn giữa yêu cầu thực tế và năng lực của người dạy.
Nguyên nhân của sự chậm trễ
Theo khảo sát của Trung tâm Phát triển Công nghệ Giáo dục, có tới 68% giáo viên cho rằng họ không được cung cấp tài liệu học về AI. Ngoài ra, ngân sách cho việc bồi dưỡng năng lực còn rất hạn chế.
Chỉ khoảng 1,2% tổng chi ngân sách giáo dục năm 2023 được dành cho đào tạo công nghệ thông tin cho giáo viên. Các trường học ở vùng sâu vùng xa gần như không có điều kiện tiếp cận.
Hệ quả của việc thiếu đào tạo AI
Khi không được trang bị kiến thức về AI, giáo viên khó có thể tận dụng công cụ hiện đại. Điều này làm giảm hiệu quả giảng dạy. Theo báo cáo của World Bank năm 2023, Việt Nam tụt 7 bậc trong bảng xếp hạng đổi mới giáo dục khu vực.
Chương trình giáo dục mới yêu cầu người dạy phải sáng tạo và linh hoạt hơn. Nếu thiếu công nghệ, giáo viên sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện mục tiêu giảng dạy.
Vai trò của AI trong giáo dục 4.0
Vai trò của AI trong giáo dục 4.0. Ảnh: Học viện Kinh doanh AZ
Trong giáo dục 4.0, AI là công cụ không thể thiếu. Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), đến năm 2025, khoảng 80% công việc hành chính trong trường học sẽ được tự động hóa.
Nhờ AI, giáo viên có thể tập trung nhiều hơn vào hỗ trợ cá nhân học sinh. AI còn giúp phân tích nhu cầu học tập và đề xuất phương pháp giảng dạy phù hợp.
Những sáng kiến cần triển khai
Theo chuyên gia của Đại học Giáo dục – ĐHQGHN, nên tổ chức ít nhất 2 khóa bồi dưỡng năng lực AI mỗi năm cho giáo viên. Các khóa học cần kéo dài ít nhất 4 tuần, có nội dung thực hành cụ thể.
Ngoài ra, nên đưa kiến thức về AI vào môn tin học từ lớp 8 trở đi. Theo khảo sát của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, 73% học sinh muốn được học về trí tuệ nhân tạo trong nhà trường.
Học hỏi từ các mô hình quốc tế
Phần Lan đã triển khai khóa học “Elements of AI” từ năm 2018. Hơn 1% dân số nước này đã hoàn thành khóa học, trong đó có hàng ngàn giáo viên. Singapore chi 500 triệu SGD để bồi dưỡng năng lực công nghệ cho nhà giáo trong 5 năm.
Đây là minh chứng cho việc đầu tư vào con người là yếu tố then chốt để phát triển giáo dục 4.0 bền vững.
Cơ hội từ chính sách và chuyển đổi số
Theo Nghị quyết số 29/NQ-TW, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 70% giáo viên thành thạo công nghệ giảng dạy. Điều này là cơ hội để đưa AI vào đào tạo sư phạm một cách bài bản.
Các doanh nghiệp như FPT, VNPT, hay CMC đã bắt đầu triển khai chương trình đào tạo AI dành cho giáo dục. Việc kết hợp giữa chính phủ và doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao hiệu quả bồi dưỡng năng lực.
Học sinh cũng cần được chuẩn bị
Một khảo sát năm 2024 của UNICEF tại Việt Nam cho thấy 64% học sinh trung học muốn học về AI. Tuy nhiên, chỉ 8% cho biết trường có dạy nội dung này.
Để thay đổi, giáo viên phải là người đi trước. Họ cần được bồi dưỡng năng lực để dẫn dắt học sinh bước vào thế giới công nghệ mới.
Kết luận
AI đang thay đổi cách thức vận hành của ngành giáo dục toàn cầu. Tại Việt Nam, để không bị tụt hậu, cần đào tạo giáo viên về công nghệ một cách bài bản.
Nếu được đầu tư đúng mức, đội ngũ giáo viên sẽ đủ năng lực đáp ứng yêu cầu của giáo dục 4.0. Khi đó, chương trình giáo dục mới sẽ phát huy hiệu quả tối đa, tạo nên thế hệ học sinh năng động và sáng tạo.
