.
Nhiều ngành kỹ thuật có tỉ lệ chọi cao hơn ngành kinh tế
Trong kỳ tuyển sinh năm 2024, nhiều ngành kỹ thuật ghi nhận tỉ lệ chọi cao vượt trội so với ngành kinh tế. Đây là một sự thay đổi đáng chú ý trong xu hướng chọn ngành của học sinh. Điều này phản ánh rõ nhu cầu thực tế của thị trường lao động hiện nay.
Ngành kỹ thuật: Sức hút ngày càng tăng
Khối ngành Kỹ thuật đang ‘hot’. Ảnh: Tuyển sinh, hướng nghiệp
Theo thống kê từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến tháng 7/2024, số lượng nguyện vọng đăng ký vào nhóm ngành kỹ thuật chiếm 28% tổng nguyện vọng. Con số này cao hơn hẳn so với nhóm ngành kinh tế – chỉ chiếm 20%.
Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, ngành Công nghệ thông tin có hơn 9.200 hồ sơ xét tuyển cho 600 chỉ tiêu, tỉ lệ chọi gần 1/15,3. Ngành Kỹ thuật điều khiển – Tự động hóa cũng đạt tỉ lệ chọi 1/11.
Trong khi đó, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, ngành Tài chính – Ngân hàng chỉ có khoảng 4.200 hồ sơ cho 600 chỉ tiêu, tức tỉ lệ chọi là 1/7. Các ngành như Quản trị kinh doanh hay Kinh tế quốc tế ghi nhận lượng hồ sơ giảm nhẹ so với năm 2023.
Chuyển dịch xu hướng chọn ngành
Thay vì chọn ngành kinh tế như những năm 2010–2020, học sinh hiện nay ưu tiên ngành kỹ thuật nhiều hơn. Một phần do chương trình giáo dục mới đã chú trọng hơn đến thực hành, ứng dụng và đổi mới công nghệ.
Tại Đại học Công nghệ – ĐHQGHN, sinh viên ngành Kỹ thuật máy tính được tiếp cận AI, IoT và Big Data từ năm nhất. Nhà trường hợp tác với nhiều doanh nghiệp lớn như Samsung, FPT, Viettel… giúp sinh viên có môi trường rèn luyện thực tế.
Vai trò từ doanh nghiệp và nhu cầu thị trường
Theo báo cáo thị trường lao động quý II/2024 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Việt Nam thiếu hơn 150.000 lao động kỹ thuật bậc cao trong các lĩnh vực cơ điện tử, kỹ thuật ô tô, công nghệ thông tin.
Công ty Bosch Việt Nam đang tuyển hơn 300 kỹ sư phần mềm và kỹ sư cơ khí mỗi năm. Tập đoàn VinFast cũng đang mở rộng tuyển dụng kỹ sư tự động hóa và kỹ sư robot với mức lương từ 18–30 triệu đồng/tháng.
Rõ ràng, nguồn lực kỹ thuật đang thiếu hụt trầm trọng. Ngành này vì thế trở thành lựa chọn hấp dẫn, nhiều tiềm năng phát triển nghề nghiệp.
Chương trình giáo dục thay đổi mạnh mẽ
Trước kia, ngành kỹ thuật bị cho là khô khan, nặng lý thuyết. Nhưng hiện nay, nhiều trường đã thay đổi chương trình giáo dục theo hướng “thực học – thực hành – thực nghiệp”.
Chẳng hạn, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM triển khai chương trình song ngữ, kết hợp đào tạo kỹ năng mềm và thực tập doanh nghiệp bắt buộc. Từ năm 2023, trường áp dụng học kỳ doanh nghiệp kéo dài 3 tháng.
Các trường cao đẳng nghề cũng đầu tư mạnh cho ngành kỹ thuật. Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.HCM có hơn 4.000 sinh viên theo học các ngành điện – điện tử, cơ khí, tự động hóa.
Ngành kinh tế: Sức hút giảm nhẹ do bão hòa
Ngành kinh tế từng là lựa chọn “hot” nhất trong hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, từ 2021 trở lại đây, xu hướng này đã thay đổi.
Báo cáo của Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực TP.HCM cho biết, hơn 35% cử nhân ngành kinh tế làm trái ngành hoặc thất nghiệp sau 12 tháng tốt nghiệp. Nguyên nhân là do thị trường lao động lĩnh vực kinh tế – tài chính đang dư thừa nhân sự trình độ trung bình.
Trong khi đó, các công việc kỹ thuật đòi hỏi tay nghề cao lại đang rất khan hiếm. Điều này khiến học sinh, phụ huynh dần thay đổi cách nhìn.
Sự thay đổi từ học sinh và phụ huynh
Một khảo sát do báo Tuổi Trẻ phối hợp với Vietnet ICT Foundation thực hiện trên 2.000 học sinh lớp 12 cho thấy:
- 60% học sinh chọn ngành kỹ thuật do cảm thấy có cơ hội nghề nghiệp ổn định.
- 40% học sinh loại bỏ ngành kinh tế khỏi lựa chọn vì lo ngại “thừa nhân lực, thiếu kỹ năng”.
- 55% phụ huynh ủng hộ con em học ngành kỹ thuật thay vì ngành kinh tế.
Sự thay đổi này phản ánh rõ xu hướng nghề nghiệp đang chuyển dịch theo nhu cầu xã hội.
Cạnh tranh trong xét tuyển ngày càng gay gắt
Khi ngành này đang được ưa chuộng, quá trình xét tuyển trở nên khốc liệt.
Trường Đại học Bách khoa TP.HCM năm 2024 áp dụng phương thức xét tuyển kết hợp: điểm thi, học bạ và chứng chỉ IELTS 6.0 trở lên. Một số ngành kỹ thuật cao cấp như Kỹ thuật dữ liệu còn yêu cầu phỏng vấn trực tiếp.
Tại ĐHQG TP.HCM, nhóm ngành Kỹ thuật – Công nghệ có điểm sàn xét tuyển cao hơn ngành kinh tế khoảng 2–4 điểm. Điều này cho thấy chất lượng thí sinh ngành kỹ thuật ngày càng tăng.
Đổi mới trong giáo dục đại học
Việc ngành kỹ thuật lên ngôi tạo áp lực đổi mới cho hệ thống giáo dục đại học. Các trường đầu tư mạnh vào:
- Phòng thí nghiệm hiện đại
- Mô hình học tập theo dự án
- Kết nối với doanh nghiệp
Một ví dụ tiêu biểu là chương trình đào tạo kép tại Đại học Việt – Đức. Sinh viên ngành kỹ thuật vừa học ở Việt Nam, vừa được trao đổi học tập tại Đức. Tỉ lệ có việc làm sau tốt nghiệp đạt 95% trong vòng 6 tháng.
Hướng đi cho học sinh: Không chạy theo số đông
Dù ngành kỹ thuật đang “lên ngôi”, không có nghĩa phù hợp với tất cả học sinh. Việc chọn ngành cần dựa trên năng lực, sở thích và định hướng lâu dài.
Nếu học sinh có tư duy logic, yêu thích công nghệ, kỹ thuật thì nên chọn ngành này. Còn nếu giỏi giao tiếp, có khả năng tổ chức, thì ngành kinh tế vẫn là lựa chọn hợp lý. Quan trọng là phải chọn ngành đúng với khả năng, không chạy theo số đông.
Tổng kết
Sự gia tăng tỉ lệ chọi trong ngành này là kết quả của nhiều yếu tố: nhu cầu thị trường, chương trình giáo dục đổi mới, và nhận thức của học sinh. Ngành kỹ thuật giờ đây không còn là “vùng trũng”, mà trở thành trung tâm thu hút nhân tài.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, công nghiệp 4.0, AI và tự động hóa phát triển mạnh mẽ, ngành kỹ thuật sẽ tiếp tục giữ vai trò then chốt. Đây là cơ hội lớn cho những ai sẵn sàng đầu tư thời gian, công sức để theo đuổi con đường này.
